تاریخچة تولد فتوشاپ
جالب است بدانيم كه شرکت Adobe در ابتدا فقط توزیع کنندة فتوشاپ بوده است و این برنامه محصول تفکر و ایدة توماس نول بوده است. جان نول برادر دیگر توماس، استاد دانشگاه می شیگان بود. به طور قطع باید اعتراف کرد که اگر تشویقها و ایده های او نبود، شاید توماس مدتها قبل از تولد فتوشاپ از اتمام و ارائة آن منصرف می شد.
اولین ابزاری که توماس موفق شد تا آنرا به برنامه اش اضافه کند Selection Tool بود، این ابزار قادر بود تا بدون ایجاد لبه های زمخت و خشن محدوده ای را در حالت انتخاب قرار دهد. به مرور او توانست تا ابزار Level (برای تنظیم تونالیته های رنگی تصویر) و Hue and saturation (برای تنظیمات رنگی و تغییر رنگ در مناطق مختلف تصویر) را ارائه کند.
در تابستان 1988 جان، برادر توماس، تصمیم گرفت تا این برنامه را که حالا توانائیهای قابل قبولی را پیدا کرده بود، به عنوان یک محصول تجاری به دنیا عرضه کند؛ از همین رو به دنبال شرکتی برای فروش این نرم افزار گشت.
در اولین عرضه، فتوشاپ به عنوان یک برنامة الحاقی به نرم افزار اسکنرهای نقشه بیتی بود و شرکت Barney scan این نرم افزار را تنها برای فروش بیشتر اسکنرهای خود خریداری کرد. شاید باور کردنی نباشد که این نرم افزار که امروزه به عنوان یک غول گرافیکی در دنیای پردازش تصویر مطرح شده است، در اولین فروش خود تنها در 200 نسخة کپی تهیه شده بود.
پس از این ظهور، جان نسخه ای از برنامه را به مهندسین شرکت Apple ارائه کرد، آنها نیز از او خواستند تا یک نسخه از برنامه را نزد آنها برای تحقیقات بیشتر بر روی قابلیتهای آن قرار دهد.
تأیید کارشناسان و استفاده از فتوشاپ باعث استقبال بیشتر عموم از این محصول نوظهور شد و جان نول در دومین تلاش خود برای امضاء قرارداد با شرکت Adobe موفق شد تا Russell Brown را به این امر متقاعد کند. در این قرارداد جان تنها امتیاز پخش نرم افزار را به شرکت Adobe داد و هرگز آن را به طور کامل به این شرکت واگذار نکرد. بعد از امضای این قرارداد، جان و توماس تلاش خود را از سر گرفتند تا قابلیتهای برنامه شان را ارتقاء بخشند.
تمامی زحمات این دو برادر که با خواستهای عجیب و غریب راسل براون و دیگر متخصصین شرکت Adobe همراه شده بود، بالاخره در سال 1990 به ثمر رسید و نسخة 1 فتوشاپ به بازار عرضه شد. نسخة تکمیلی نرم افزار که 1،07نام داشت برای رفع باگهای برنامه بلافاصله ارائه شد. اولين عرضة‌ نمايشي فتوشاپ در سال 1990 در سانتا باربارا و در همايش كاربران مك توسط سلاح مخفی فتوشاپ، راسل براون انجام شد. و او موفق شد تا با مهارت خارق العاده اش در استفاده از ابزار فتوشاپ توجه گرافیستها را به خود معطوف نماید و آنها را مجاب به استفاده از نرم افزار کند. ارجحیت فتوشاپ در استفاده کاربری آسان آن بود که این امر موجب استقبال عمومی از آن در برابر رقیب سرسخت خود یعنی Color Studio گردید. در آن زمان بود که Adobe اعلام کرد نرم افزار فتوشاپ برای استفادة همگان قرار گرفته است و هر کاربری با داشتن یک Macintosh و با هر سطحي از معلومات قادر خواهد بود تا از آن استفاده كند؛ و بدین سان فتوشاپ جايگاه خود را در بين كاربران عمومي و حرفه‌اي باز كرد
حضور مارک هامبورگ(دیگر دانش آموختة دانشگاه می شیگان) در کنار جان باعث شد تا روند رو به رشد فتوشاپ سریعتر صورت بگیرد. مارك هامبورگ در خصوص اولین حضورش مي‌گويد: مهمترين تأثيرش در نسخة‌ دوم تخصيص حداقل رم مورد استفاده از 2 ‌مگا بايت به 4 مگابايت بوده است كه اين تغيير كوچك باعث ايجاد تأثير شگرفي در پايداري و كار‌آيي نرم‌افزار داشته است. و بدين ترتيب نسخه‌ دوم اين نرم‌افزار در سال 1991 به بازار آمد.
مهمترين دستاورد‌هاي نسخه‌ دوم فتوشاپ، امكان رستر كردن فايل‌ها براي Illustrator (نرم‌افزار گرافيكي ديگر Adobe كه قابليت‌هاي برداري داشت)، امكان پشتيباني از فايل‌هاي چهار‌رنگ CMYK، قابليت پردازش تصاوير دورنگ Duotone و ارائه‌ ابزار Pen بود.
وجود قابليت خروجي چهاررنگ در نسخه‌ جديد فتوشاپ روح تازه‌اي در كالبد نشر روميزي دميد و باعث توجه همگان به اين نرم‌افزار پرادعا شد. به ناگهان كاربران با نرم‌افزاري مواجه شدند كه ابزارهاي چاپ آن از هر نرم‌افزار ديگري قويتر كار مي‌كرد و همين قابليت‌هاي چاپ فوق‌العاده فروش سرسام‌آوري را براي فتوشاپ به دنبال داشت.

حضور فتوشاپ در ويندوز:
شرکت Adobe که درفکر انتشار نسخة سوم نرم افزار خود بود، همزمان درپی راهی برای سودآوری بیشتر نرم افزار خود می گشت. او برای این گام، اضافه کردن کاربران سیستم عامل Windows را در دستور کار خود قرار داد. اين تصميم عقيده‌ مدير جديد ادوبي Steven Guttmann بود. دسته اول به همراه Jeff Parker كار بر روي نسخه‌ مك را ادامه مي‌دادند و گروه دوم به رهبري Bryan lamkin شروع به كار بر روي بخش ويندوزي كردند. در همين زمان Kevin Johnston نيز به گروه مهندسین پيوست.
نوشتن کدهایی جدید برای نسخة ویندوزی نرم افزار توسط توماس نول شروع شد، پس از مدتي كار شبانه روزي و فشرده روي نسخة ويندوزي، هر دو نسخه‌ مكینتاش و ويندوزي با هم منتشر شد. نسخة‌ مكینتاش با نام Merlin و نسخه‌ ويندوزي با نام Brimstone و هر دو با شمارة نسخة 2،5 وارد بازار شد.
قابليت‌هاي فوق‌العاده جديد مثل پالت‌ها و پشتيباني از فايل‌هاي 16 بيتي ناديده گرفته شد و موفقيت اين نسخة قدرتمند تحت تأثير بازاريابي اشتباه Adobe قرار گرفت(آنها بر این باور بودند که اگر کاربران جدید فتوشاپ، کاربران ویندوزی، استقبالی از نرم افزار نکردند، این نسخه با تغییر شماره به 2،5 از این ضرر رسته باشد و نسخة 3 تحت تأثیر این امر قرار نگرفته باشد، اما همین شماره گذاری نامتعارف باعث شد تا کاربران با گمان اینکه این نسخه، پیش درآمدی جهت گرم کردن بازار برای نسخة 3 برنامه است، از خریداری آن امتناع کنند.). اين نسخه اما هرچه که بود شروع فصل جديدي در تاريخ فتوشاپ محسوب مي‌شد، چرا كه از آن پس كاربران ويندوز نيز مي‌توانستند رابط كاربري فتوشاپ را روي مانيتور PC خود ببينند.
این نسخه که به تازگی در دسترس کاربران ویندوزی قرار گرفته بود با دو مشکل جدی روبرو شد: یکی حضور رقیبی سرسخت به نام Aldus PhotoStyler و دیگری هنگ کردن PC ها به دلیل کمبود حافظه در هنگام کار با نرم افزار.
گروه پشتیبانی فنی توانست با تلاش‌هاي شبانه‌روزي خود مشكل كمبود حافظه‌ را حل كند و نسخه‌ ديگري را روانه‌ بازار كنند. يعني نسخه‌ 2،5،1 . در این نسخه کُدهای جدیدی تحت عنوان Plug in به نرم افزار الحاق شده بود که باعث هماهنگ شدن فتوشاپ و PC می شد؛ کار نوشتن این کُدها بر عهدة برنامه نویس جدید شرکت Adobe زالمارن استرن(Zalman Stern) قرار داشت.
زمانیکه مهندسین شرکت در حال اضافه کردن قابلیتهای جدید برای حضور نسخة سوم فتوشاپ بودند ناگهان مشکل جدیدی بروز کرد و آن حضور یک نرم افزار گرافیکی توانمند به نام Live Picture بود که قابلیت الحاق لایه ها را بدون نیاز به یکی کردن آنها را داشت. اما این پایان مشکلات Adobe نبود و با عرضة نسخة سوم نرم افزار روزهای تاریکی و وحشتناکی که هیچ کس تصورش را نمی کرد برای شرکت فرا رسید.
کشمکشهای فراوان بر سر حق انتشار نرم افزار، رها شدن شرکت توسط بهترین متخصصین و طراحان آن، پیدا شدن پیغام خطایی در نرم افزار که حاکی از اخطار از بین رفتن مجوز کاربری بود، همه و همه دست به دست هم دادند تا روزهای بدی برای Adobe رقم بخورد. اما در اوج بدبینی که در بین کاربران و حتی متخصصین شرکت وجود داشت لامکین با ایده ای جدید وارد میدان شد و توانست حتی هامبورگ را متقاعد تا دوباره سمت مدیریت گروه Adobe را بر عهده بگیرد. کار با طراحی فیلترها، پالت لایه ها، لایه های تنظیم کننده و خطوط راهنما با سرعتی زیاد به پیش می رفت. گویا این بار گروه قصد ندارد که به شکست و روزهای بد فکر کند و تنها راه موفقیت را در پیش گرفته است.
نسخة چهارم در ابتدا دراختیار کاربران حرفه ای و گرافیستها قرار گرفت، آنها از تغییرات جدید شگفت زده شده بودند. اما نگرانی Adobe بیشتر مربوط به کاربران عادی نرم افزار بود؛ زیرا در رابط کاربری تغییرات جدیدی به وجود آمده بود که شاید مورد پسند کاربران عادی قرار نگیرد. اما به هرحال نسخة 4 بتا به بازار عرضه شد. وبالاخره در نوامبر 1996 نسخة چهارم وارد بازار شد. این نسخه در ابتدا با کمی موج منفی از سوی کاربران مواجه شد اما کاربران به محیط جدید کم کم عادت کردند و نرم افزار فروش فوق العاده ای پیدا کرد.
از زمان شروع به كار پروژه‌ فتوشاپ تا زماني كه نسخه‌ چهارم به بازار عرضه شد، اتفاقات زيادي در دنياي گرافيك ديجيتالي رخ‌ داد. ظهور فتوشاپ به عنوان يكي از قوي‌ترين نرم‌افزار‌هاي گرافيكي در زمينه‌ چاپ، روند حركتي صنعت چاپ و نشر روميزي را دستخوش تحولي برگشت‌ناپذير كرده بود. از طرفی استقبال کاربران ویندوزی باعث شد تا Apple بازار خود را به مرور در بین کاربران فتوشاپ از دست بدهد. حالا دیگر تعداد کاربران برنامه در سطح بین المللی به بیش از یک میلیون رسیده بود.
در كنفرانس سپتامبر سال 1997 فتوشاپ، كه در شهر اورلاندو برگزار مي‌شد، هراسيمچوك و Katja Rimmi (طراح اول رابط كاربري فتوشاپ 0.5) با تعداد زيادي از گرافيست‌هاي بزرگ جهان كه به عنوان آزمايش‌كننده‌ نسخه‌ بتا انتخاب شده بودند ملاقات كردند. در همان همايش بود كه هراسيمچوك با عنوان كردن يكي از بزرگترين ايده‌هاي Adobe همه‌ كاربران را در بهت فرو برد. آن ايده‌، پالت History بود. ایده ای که از طرف هامبورگ ارائه شده بود، يك قابليت منحصر به‌فرد براي كنترل كردن فرامين Undo در نرم‌افزاري قدرتمند همانند فتوشاپ.
اولين نسخه‌ آلفاي 0.5 با قابليتي فوق‌العاده از راه رسيد. پالت History همه‌ كاربران را شگفت‌زده كرده بود. اما موج فراگيري كه بعد از آن كاربران را تحت تأثير قرار داد چند هفته بعد از نسخه‌ اول بود. نسخه‌ دوم آلفا 0.5 با قابليت بسيار پيچيده‌تر به بازار ارائه شد. يعني Non-Linear History، اين قابليت به اين مفهوم است كه شما مي‌توانيد در پالت History به عقب برگرديد و از هر مرحله‌اي كه لازم است كار را در مسيري ديگر دنبال كنيد، بدون اين‌كه مراحل انجام شده‌ قبلي از بين برود! یکی دیگر از قابلیتهای اضافه شده به فتوشاپ مدیریت رنگها بود.
هرچند وضع بازار رو به بهبود بود، اما اختلافات داخلي در ادوبي موجب خروج چند تن از اعضاي اصلي شد. نسخه‌ 5.5 در حال شكل‌گيري بود و ImageReady به عنوان خواهرخوانده‌ فتوشاپ در حال آماده‌سازي بود تا همراه با نسخه‌ 5.5 وارد بازار شود. ليست قابليت‌هاي جديد فتوشاپ 5.5 آنچنان گسترده نبود، اما پشتيبان تازه‌اي پيدا كرده بود كه تا قبل از آن فاقد آن بود، يعني اينترنت.
فتوشاپ 5/5 محصول بسيار موفقي بود. Adobe به روز‌هاي اوج برگشته بود و ظهور نرم‌افزار جديد InDesign كه از قابليت‌هاي فتوشاپ در جهت نابود‌كردن رقباي نشر همچون (Quark) استفاده مي‌كرد اعتبار زيادي را به‌همراه داشت. فتوشاپ بسيار قوي‌تر از آن شده بود كه چيزي مانع پيشرفت آن شود. سال‌هاي پس از آن همه با موفقيت همراه بود. نسخه‌ ششم نيز اگر چه بدون ايراد نبود اما همچنان كاربران را در بند خود نگاه داشت. تنها نسخه‌ بعدي فتوشاپ به عنوان يك محصول منفرد نسخه‌ 0.7 (و البته نسخه‌هاي تكميلي دنباله‌ آن بود) و همان‌طور كه مي‌دانيد نسخه‌هاي بعدي (نسخه‌ 0.8) با تغييرات كمي همراه با تعداد ديگري از محصولات ادوبي در يك مجموعه و با نام كلي CS وارد بازار شد تا همچنان به تاخت و تاز در زمينه‌ گرافيك كامپيوتري مشغول باشد. نسخة نهم یا CS2 هم پس از مدتی به بازار عرضه شد. و هم اکنون فتوشاپ با حضوری یکه تازانه و هر روز با قابلیتهایی جدید در اختیار کاربران قرار می گیرد.
با حضور Photoshop و محصول جدید Adobe یعنی Lightroom ، به نظر می رسد پیوند ناگسستنی بین عکاسی دیجیتال و شرکت Adobe برقرار شده باشد. امروزه درآمد سالیانه Adobe به بیش از یک میلیارد دلار می رسد؛ من می خواهم به جرأت بیان کنم که در این راه پرفراز و نشیب که موجب شناخت و استقبال همگانی کاربران از Adobe شده است، این Adobe بوده که از محبوبیت و نام Photoshop استفاده کرده است.